Σάντα Πόρι

August 26, 2008

Οι αδιάφοροι Ολυμπιακοί Αγώνες (χωρίς τον Έωλο Κεντέρη, την Κατερίνα Απιθάνου και, τελείως προσφάτως, τη Funny Χαλκιά)

Filed under: αφιερωμα,καπου αλλού — santapori @ 8:33 pm
Σκηνές από τους Κινέζικους Ολυμπιακούς Αγώνες.

Τα 200μ. του “πειραγμένου” Μπολτ

Οι Αμερικανίδες μαζορέτες της συγχρονισμένης κολύμβησης

Η συμμετρία του άλματος από τα 10 μέτρα

Η απόσταση νίκης και ήττας

Ιστιομαχίες

Δύο μοναχικές φιγούρες μαζί στην Τιενανμέν

Κινέζικοι συνδυασμοί

Το αέρινο άλμα από τα 10μ.

Η τελετή λήξης. Τουλάχιστον δεν είχε γύφτο με ντάτσουν

οι φωτό από εδώ

το σήμα των φετινών ολυμπιακών αγώνων

Ξεκίνησαν επιτέλους οι κεκαθαρμένοι Ολυμπιακοί αγώνες. Στα χιλιοειπωμένα άρθρα που κυκλοφορούν όλοι συμφωνούν ότι τίποτα δεν είναι ίδιο. Η μεγαλύτερη τηλεοπτική διαφήμιση ξεχύνεται στους καναπέδες για να θυμίσει κάτι από την ψυχαγωγία του αθλητισμού και κάτι από αυτό που έμοιαζε με παιχνίδι.

Και την ίδια στιγμή, όχι πολύ μακριά, η κλαγγή του πολέμου ηχεί πιο δυνατά απ’τον ολυμπιακό ύμνο και καταργεί την αυταξία της ολυμπιακής εκεχειρίας.

Και εδώ, στη χώρα που άνθησε το αθλητικό ολυμπιακό πνέυμα, ελάχιστους μοιάζει να ενδιαφέρει ετούτο το περιποιημένο διαφημιστικό περιτύλιγμα. Όχι γιατί πάψαμε να είμαστε ευεπίφοροι στα μυνήματα των τηλεοπτικών θεαμάτων (ίσα ίσα που έχουμε ήδη εγκαθιδρύσει μία νέα τηλεοπτικής ευεξίας κοινωνία), αλλά επειδή η ίδια μας η κοινωνία απαξίωσε μέσα σε τέσσερα χρόνια αυτό που τεχνηέντως είχε θεοποιήσει: τους αθλητές, την προσπάθεια, την άμιλλα, την καταξίωση.

Κι ενώ λοιπόν φαινόταν πως επιτέλους η φιλότιμη προσπάθεια και η κρατική μέριμνα έμοιαζαν ο επιτυχημένος συνδυασμός που άνοιγε το δρόμο για την ελληνική κοινωνία τέσσερα χρόνια πριν, αυτό ακριβώς μοιάζει να έχει εξοστρακιστεί ανεπιστρεπτί.

Η δε αποφορά από τα αήθη μετάλλια και τους πολιτικούς κομπορρήμονες κρατάει δύσοσμους τους ολυμπιακούς κύκλους πιο πολύ από ποτέ. Και τώρα σαν από άμυνα και σαν απο αμηχανία η ελληνική κοινωνία απέχει σχεδόν σύσσωμη από τους φετινούς Ολυμπιακούς Αγώνες και προτιμάει να επιδίδεται σε πιο απλές και καταξιωμένες διαχρονικά δεξιότητες κοινωνικής ευεξίας (όπως η αυγουστιάτικη επέλαση-απόβαση στα νησιά).

Και περιμένει το νέο της εθνικό ήρωα που θα τον τιμήσει εν ζωή σε κάποια νέα έναρξη εθνικής φρενίτιδας.

«…Οποια και να είναι η αλήθεια, το γεγονός παραμένει: απ’ το 2004 και μετά, η νεαρά πέρασε μια ονειρεμένη τετραετία. Ακόμη και ο κ. Μίνως Κυριακού, που τώρα της απαγγέλλει επικήδειους (βλ. «δε μιλάω για νεκρούς ανθρώπους!»), φωτογραφιζόταν μαζί της χαμογελαστός στα «Τσικλητήρεια». Και καθότι η δεσποινίς Χαλκιά δεν πήγαινε παρά σε ελάχιστους αγώνες, είχε ελεύθερο χρόνο για να ζωγραφίζει θαλασσογραφίες με λαδομπογιά και να γράφει ποιήματα – οι τυχεροί φίλοι της ακόμη και τώρα όταν την επισκέπτονται ζουν τη χαρά της απαγγελίας συνδυασμένη με την απόλαυση της θέας ζωγραφιστών υδάτων στους τοίχους της οικίας της… Οι λοιποί κοινοί θνητοί, πάλι, τη βλέπαμε μόνο στην τηλεόραση να κάνει διαφημίσεις για κουφώματα, ενίοτε και να ρίχνει γυροβολιές στα μπουζούκια μετά του Μάκη Τριανταφυλλόπουλου. Κάπου στο ενδιάμεσο όλων αυτών, κατέστη και πρόεδρος των Ελλήνων Ολυμπιονικών, και εκπρόσωπος της Ουνέσκο (!), και βεβαίως αξιωματικός της Πολεμικής Αεροπορίας. Κι έτσι, μπορεί εσχάτως το «εκπληκτική η Χαλκιά!» του 2004 να έχασε την τελευταία του συλλαβή, και να καταλήξαμε στο «έκπληκτη η Χαλκιά!» το 2008, αλλά η μεγάλή εικόνα δεν αλλάζει και πολύ: η υποσμηναγός Φανή συνεχίζει στο μπράτσο να έχει τα σιρίτια, στο σπίτι τα μετάλλια και στην τράπεζα ένα λογαριασμό με πιο πολλά μηδενικά κι απ’ τους όψιμους επικριτές της. Σε κάποιο ντουλαπάκι θα πρέπει να της έχει ξεμείνει και η κρυφή κάμερα – οπότε τώρα που θα έχει ακόμη περισσότερο χρόνο, μπορεί και να «καδράδει» τη σατανική Σου Λι με τα μπουκαλάκια m3, ώστε ν’ αποκαταστήσει και τη χαμένη τιμή του «ελληνικού κυττάρου»…
όλο το κείμενο:Φανή Χαλκιά, η χαμένη τιμή των ελληνικών κυττάρωναπό την Καθημερινή (Μ. Μαργωμένου)

ΑΠΟΨΗ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΚΕΚΑΘΑΡΜΕΝΟΥΣ ΟΛΥΜΠΙΑΚΟΥΣ ΑΓΩΝΕΣ

Η ΤΕΛΕΤΗ ΕΝΑΡΞΗΣ

Φωτογραφικό υλικό από την τελετή έναρξης:
http://www.boston.com/bigpicture/2008/08/2008_olympics_opening_ceremony.html

http://www.dailymail.co.uk/news/article-1042925/China-lifts-curtain-20billion-Olympics-extravaganza.html

Beijing reloaded: άρθρο σχόλιο για την τελετή από τα ΝΕΑ

η Κινέζα νύφη στολίστηκε για την παγκόσμια αποδοχή:
10-amazing-projects-in-china-for-olympics/

Τα λογότυπα των σύγχρονων Ολυμπιακών Αγώνων:
The_history_of_Olympic_logos

Αξιοπρόσεκτα γεγονότα των Ολυμπιακών:
olympics-history-captured-on-film/

top-ten-greatest-olympic-moments

Το αιχμηρό άρθρο του Παντ. Μπουκάλα που φιλοξένησε το blog λίγους μήνες πριν:Μακάριοι εξαγωγείς ολυμπιακής τεχνογνωσίας
(απόσπασμα)

Μετριοπαθής, πάντως, ο πρωθυπουργός στις δηλώσεις του μετά την αφή της φλόγας, αρκέστηκε να πει ότι μεταλαμπαδεύουμε αρχές και ιδεώδη, από τα οποία, ως γνωστόν, έχουμε πάντοτε περίσσευμα. Κι όμως. Θα μπορούσε να επεκταθεί και, πάντοτε σεμνά και ταπεινά, να αποσαφηνίσει ότι μπορούμε επίσης να εξαγάγουμε στην Κίνα τεχνογνωσία και πείρα τουλάχιστον σε άλλους τρεις τομείς, υλικότερους και ανταποδοτικότερους: στην ασφάλεια, στην περιβαλλοντική πολιτική και στη χρήση των ολυμπιακών κτισμάτων μετά το πέρας των Αγώνων. Ειδικά, βέβαια, στο ζήτημα της ασφάλειας, το κινεζικό καθεστώς, ξεσκολισμένο στη βία και την καταστολή, δεν φαίνεται να χρειάζεται μαθήματα. Και πάλι όμως θα μπορούσαμε να τους διδάξουμε έστω και τώρα πώς να αγοράσουν πανάκριβα και επιπλέον αχρείαστα μηχανήματα που ύστερα θα τους μείνουν αμανάτι, ή πώς να εκμεταλλευθούν την ολυμπιακή «ευκαιρία» για να σπείρουν κάμερες στο Πεκίνο (αν δεν τις έχουν ήδη σπείρει), τάχα για τη «διαχείριση της οδικής κυκλοφορίας».”

και ένα πρόσφατο για την εθνική μας αλκοόλη (διαρκώς επίκαιρο όσο συλλαμβάνονται “πειραγμένα” τα εθνικά μας καθαρόαιμα, 15 ως τώρα, παγκόσμιοι πρωταθλητές στη ντόπα μετ’ εμποδίων):
(απόσπασμα)
“Ισως και να ’ταν λιγότεροι οι αθλητές που ενδίδουν στα αναβολικά αν ήταν πολύ μικρότερες οι απολαβές, σε χρήμα και είδος, στις οποίες μεταφράζονται τα μετάλλια. Σίγουρα πάντως λιγότερα παιδιά θα ντοπάρονταν αν δεν τα ζάλιζε η εθνική μας μέθη, υπό το κράτος της οποίας εξισώνουμε με φυλετικό θρίαμβο μια πρωτιά στα εκατό μέτρα πεταλούδα ή ένα ρεκόρ στο αρασέ· και πιο ισχυρό αναβολικό από την εθνική μας αλκοόλη δεν υπάρχει.

Ο ολυμπιακός ζήλος της Κίνας
Ένα σημερινό άρθρο στη Καθημερινη που εστιάζει στο ζήλο της Κίνας να διοργανώσει τους “καλύτερους Ολυμπιακούς Αγώνες”:
(απόσπασμα)
“Η χώρα με τους 1,3 δισ. κατοίκους και το μονοκομματικό καθεστώς προφανέστατα έχει την «άνεση» να κινητοποιήσει πολλά εκατομμύρια ανθρώπων για τη διοργάνωση των φετινών Ολυμπιακών Αγώνων, αλλά και να ξοδέψει μεγάλα χρηματικά ποσά. Εάν το Σίδνεϊ στοίχισε 4 δισ. δολάρια το 2000, η Αθήνα τριπλασίασε το κόστος σε 12 δισ. τέσσερα χρόνια αργότερα και το Πεκίνο έρχεται τώρα να το υπερτριπλασιάσει στα 38 δισ. Είναι ολοφάνερο ότι η Κίνα επιδιώκει να οργανώσει τους «καλύτερους Ολυμπιακούς Αγώνες που έχουν γίνει ποτέ» (the best Olympics ever).”

και οι δυτικοί αντιρρησίες


κι ένα ενδιαφέρον άρθρο για τον Πιερ ντε Κουμπερτέν που δεν ξέρουμε:
ήταν ο Κουμπερτέν ρατσιστής;
(απόσπασμα)

“η περί αθλητισμού αντίληψη του βαρόνου ήταν εκ διαμέτρου αντίθετη προς κάθε έννοια φιλικής άμιλλας, συνύπαρξης, γεφύρωσης χασμάτων. Ο Κουμπερτέν ήθελε έναν αθλητισμό που θα επιβεβαίωνε την υπεροχή των ελίτ και ο οποίος ταυτοχρόνως θα ωθούσε τους γόνους των λαϊκών ή μεσαίων τάξεων σε εκτονώσεις ανώδυνες για την ισχύουσα τάξη πραγμάτων. Μόνο που μερικοί ήσαν πολύ «παρακατιανοί» για να τους αναγνωρίσει ο αξιότιμος βαρόνος ακόμη και το δικαίωμα του… εκτονώνεσθαι: το 1908 ο Ντε Κουμπερτέν διακήρυξε τη βαθύτατη απέχθειά του προς όσους αθλητές είχαν σκούρο δέρμα κι ασφαλώς ουδείς μπορεί να τον κατηγορήσει για ασυνέπεια. Πώς να μην είναι ρατσιστής ένας λάτρης της αποικιοκρατίας”.


Η είδηση για τα σκηνοθετημένα πυροτεχνήματα της τελετής έναρξης που δεν μεταδόθηκαν σε ζωντανή τηλεοπτική κάλυψη, αλλά είχαν ήδη προδημιουργηθεί ψηφιακά, κάνει το γύρο του κόσμου και επιβεβαιώνει αφενός την αγχώδη επιθυμία των Κινέζων να αποδείξουν ότι ανήκουν στο δυτικό κόσμο, αφετέρου την μετατροπή των αγώνων σε τηλεοπτικά κουστουμάκια, κομμένα και ραμμένα στα μέτρα των απανταχού τηλεθεατών.

πηγή:
msn.com – Part of Olympic display altered in broadcast – Some aerial footage of fireworks digitally created months in advance


20 ways to die in summer olympics

ΕΔΩ ΕΧΑΣΑΝ ΟΙ ΟΛΥΜΠΙΑΚΟΙ ΤΗΝ ΑΘΩΟΤΗΤΑ ΤΟΥΣ

Είναι Κυριακή 1 Αυγούστου του 1936, ώρα 4 μετά το μεσημέρι. Ο Αδόλφος Χίτλερ ανεβαίνει στο βάθρο, στο νέο Ολυμπιακό στάδιο του Βερολίνου, και κηρύσσει την έναρξη των Ολυμπιακών Αγώνων: «Κηρύσσω την έναρξη των Ολυμπιακών Αγώνων του Βερολίνου, με τους οποίους ξεκινάει η 11η Ολυμπιάδα της νέας εποχής». Αυτά ήταν όλα όσα είπε επισήμως ο Χίτλερ κατά τη διάρκεια των αγώνων, που διήρκεσαν δύο εβδομάδες. Ωστόσο, παρ’ όλο που ο ηγέτης των Ναζί κρατήθηκε μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας, η διοργάνωση διαπνεόταν από τις αρρωστημένες ιδέες του.

Berlin 1936 Games of the XI Olympiad

June 18, 2008

Ποδόσφαιρο- Κλωτσιά στο ρατσισμό: ένα άλλο Κύπελλο

Filed under: αφιερωμα — santapori @ 10:58 am
Είναι από τις σπουδαιότερες πρωτοβουλίες γύρω από το ποδόσφαιρο, η οποία έχει τη σφραγίδα του περιοδικού «ΓΑΛΕΡΑ». Η πρωτοβουλία αφορά την υποστήριξη, τον καταρτισμό και την προετοιμασία της ελληνικής ομάδας Αστέγων, η οποία θα πάρει μέρος στο 6ο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα Αστέγων την πρώτη εβδομάδα του Δεκέμβρη στη Μελβούρνη. Η ελληνική ομάδα απαρτίζεται από ανθρώπους όλων των ηλικιών και των δύο φύλων, οι οποίοι σε κάποια φάση της ζωής τους πέρασαν στο περιθώριο της κοινωνίας. Αστεγοι, πρώην εξαρτημένοι, πρόσφυγες αιτούντες άσυλο, μια φορά την εβδομάδα δίνουν το «παρών» στο ιδιαιτέρως φιλόξενο γήπεδο, το οποίο –με τη προσωπική διαμεσολάβηση του δημάρχου Πειραιά, κ. Παναγιώτη Φασούλα– διαθέτει για τις ανάγκες της ομάδας ο Ολυμπιακός. Υπενθυμίζεται ότι στην περσινή, πρώτη της συμμετοχή στο Παγκόσμιο Κύπελλο Αστέγων της Κοπεγχάγης, η ελληνική ομάδα κέρδισε και έχασε ποδοσφαιρικές μάχες, αλλά κατέκτησε το πιο πολύτιμο τρόπαιο: το Παγκόσμιο Κύπελλο Fair Play! Στην πρωτοβουλία του περιοδικού «ΓΑΛΕΡΑ» να αναδειχθούν τα κοινωνικά προβλήματα, να σπάσει η σιωπή και να πέσουν τα τείχη του κοινωνικού αποκλεισμού εις βάρος συνανθρώπων μας συμμετέχουν πολλοί φορείς.
http://www.sport-fm.gr/article/133815
http://www.galera.gr/magazine/modules/articles/article.php?id=493

June 15, 2008

Ποδόσφαιρο: ανδρική υπόθεση

Filed under: αφιερωμα — santapori @ 3:07 pm

“Δεν γνωρίζω εάν οι ποδοσφαιριστές είναι ενάντια των ομοφυλόφιλων μέσα στην ομάδα τους. Εγώ, πάντως είμαι ξεκάθαρα. Μπορώ να επιβεβαιώσω ότι σε όσες ομάδες ήμουνα ποτέ δεν είχα γκέι παίκτες”.

“Ποτέ δεν ήθελα να είχα στην ομάδα μου ομοφυλόφιλο παίκτη και ακόμα και σήμερα δεν θα αγόραζα κάποιον. Μπορεί να είμαι της παλιάς σχολής αλλά γνωρίζω τον κόσμο του ποδοσφαίρου. Ένας γκέι δεν μπορεί να είναι ποδοσφαιριστής”.

“Στο ιταλικό ποδόσφαιρο δεν υπάρχουν ομοφυλόφιλοι, ούτε ανάμεσα στους παίκτες, ούτε ανάμεσα στους διοικούντες. Δεν είναι ρατσισμός. Είναι γεγονός”

Λουτσιάνο Μότζι (Ο πρώην γενικός διευθυντής της Γιουβέντους, ο οποίος αποδεσμεύθηκε το καλοκαίρι του 2006 από τα καθήκοντα του μετά το σκάνδαλο calciopoli και τιμωρήθηκε με πέντε χρόνια αποκλεισμό από κάθε ποδοσφαιρική δραστηριότητα)

ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ ΣΤΑ ΓΗΠΕΔΑ

Ποδόσφαιρο: Κόκκινη κάρτα στους διαφορετικούς

Προβαλλόμενο ως ανδρικό άθλημα, όχι μόνο δεν ανεχόταν την ομοφυλοφιλική συμπεριφορά αλλά ούτε καν μια απλή παρέκκλιση από το στερεότυπο του αρρενωπού αθλητή


«Προτιμώ να είμαι μαύρος παρά ομοφυλόφιλος, γιατί όταν είσαι μαύρος δεν χρειάζεται να το κρύψεις από τη μητέρα σου», είχε πει κάποιος. Ο Τζάστιν Φάσανου ήταν και μαύρος και ομοφυλόφιλος. Αυτοκτόνησε πριν από δύο χρόνια γιατί ήταν ποδοσφαιριστής. Επρεπε να το κρύψει από όλους…

Το ποδόσφαιρο ήταν πάντα ομοφοβικό. Υπερβολικά ομοφοβικό, αν σκεφτεί κανείς ότι ως υποσύνολο του πληθυσμού θα ήταν ­ και είναι ­ λογικό, ένα ανάλογο ποσοστό των ποδοσφαιριστών να είναι γκέι. Προβαλλόταν ωστόσο ως το κατ’ εξοχήν ανδρικό παιχνίδι. Ακόμη περισσότερο (και χειρότερα) προβαλλόταν η εικόνα του άξεστου, πολλές φορές ημιμαθή και πάντα τσαμπουκά ποδοσφαιριστή ως τυπικό δείγμα αθλητή εκτός γηπέδων. Οι γεμάτες θηλυκά νύχτες του Μπεστ στις μπιραρίες, το ξύλο του Γκασγκόιν στη σύζυγό του, τα όργια του Μαραντόνα με τις γυναίκες των ίδιων των συμπαικτών του, ήταν για τον κόσμο του ποδοσφαίρου η… αρμόζουσα εξωγηπεδική συνέχεια των σκληρών μαρκαρισμάτων. Η όποια διαφορετική συμπεριφορά ήταν καταδικαστέα. Οι ευγενικές φυσιογνωμίες και οι καλλιτεχνικές τάσεις ήταν άμεσα παρεξηγήσιμες και αν συνεχίζονταν αρκούσαν για να χαρακτηρίσουν τον ποδοσφαιριστή γκέι, δημιουργώντας του τεράστια προβλήματα χωρίς πολλές φορές καν να… φταίει.

Πρόσφατα όλα αυτά μεταφέρθηκαν στο παρόν. Αν η αυτοκτονία του Φάσανου ­ ο οποίος είχε εγκαταλείψει την ενεργό δράση με την καριέρα του κατεστραμμένη από τις αποκαλύψεις για τους σεξουαλικούς του προσανατολισμούς ­ έγινε πριν από δύο χρόνια, ένα πολύ πιο φρέσκο περιστατικό μέσα στα «politically correct» γήπεδα της αγγλικής Πρέμιερ Λιγκ επανέφερε το θέμα στο προσκήνιο. Ρατσισμός ή απλώς μέρος ενός «βαρβάτου» παιχνιδιού; Μάλλον και τα δύο.

Πρόσφατα η πουριτανική αγγλική κοινή γνώμη σοκαρίστηκε από το επεισόδιο του αμυντικού της Τσέλσι Γκρέιαμ Λε Σο με τον επιθετικό της Λίβερπουλ Ρόμπι Φάουλερ. Σε ανύποπτη φάση όταν η μπάλα και η προσοχή του διαιτητή ήταν στην άλλη πλευρά του γηπέδου, ο Λε Σο γρονθοκόπησε τον Φάουλερ. Ο διαιτητής δεν είδε τίποτα. «Είδε» όμως μια από τις 15 τηλεοπτικές κάμερες που κάλυπταν το ντέρμπι. Ο 31χρονος Λε Σο παραπέμφθηκε από την αγγλική ποδοσφαιρική ομοσπονδία. Οταν ο Λε Σο ρωτήθηκε γιατί χτύπησε τον Φάουλερ, αποκάλυψε ότι ο αντίπαλος του τον είχε χλευάσει για τη σεξουαλικότητά του. Από εκείνη τη στιγμή και γύρω από το επεισόδιο στήθηκε ένα γιγάντιο τραπέζι συζητήσεων. Τα σκανδαλοθηρικά ταμπλόιντ επανέφεραν στην επικαιρότητα «ενοχοποιητικά» περιστατικά από τη ζωή του Λε Σο. Οι σοβαρές εφημερίδες επιτέθηκαν στον Φάουλερ κατηγορώντας τον για ρατσισμό. Οι «παλιοί» είπαν ότι οι βρισιές είναι μέρος του παιχνιδιού και «αν θες να απαντήσεις, βάλε ένα γκολ». Οι άλλοι υπενθύμισαν ότι ο Λε Σο αποτελεί μόνιμο θύμα λεκτικής κακοποίησης. Το τελευταίο πράγματι ακούγεται πολύ ευαίσθητο για ποδοσφαιρικό αγώνα. Αλλά ειδικά στην Αγγλία το ποδόσφαιρο είναι πια πολύ επαγγελματικό και ακόμη περισσότερο καθαρό. Γιατί τέτοια συμπεριφορά από έναν στην ουσία συνάδελφο στο ίδιο σόου; «Είναι αδύνατον να βλέπεις δύο εκατομμυριούχους να τσακώνονται σαν εννιάχρονα» έγραψε οργισμένα η «Guardian».


Καινούργιο εναντίον παλιού

Τι συμβαίνει λοιπόν με τον Λε Σο; Θα το καταλάβουμε καλύτερα αν τον αντιπαραβάλουμε με τον θύτη του επεισοδίου, τον Ρόμπι Φάουλερ. Από τη μία πλευρά ο Λε Σο: γλυκιά φάτσα, μορφωμένος, από μεσοαστική οικογένεια, συλλέκτης αντικών και φανατικός αναγνώστης εφημερίδων μεγάλου σχήματος που στην Αγγλία αντικατοπτρίζουν κάτι ανάμεσα σε σνομπισμό και επιθυμία για υψηλής ποιότητας ενημέρωση. Από την άλλη ο Φάουλερ: με δυσκολία τελείωσε τη βασική εκπαίδευση, παιδί εργατικής οικογένειας και συλλέκτης λαμπερών Πόρσε. «Ηταν το καινούργιο ποδόσφαιρο εναντίον του παλιού», έδωσε τη σημειολογία η «Guardian». Στην ουσία τα πράγματα ήταν πιο χειροπιαστά.

Ολα είχαν αρχίσει λίγα χρόνια νωρίτερα. Ο Λε Σο είχε πάρει μεταγραφή στην Τσέλσι και αντί να πάει με τους συμπαίκτες του να «ξεραθούν» στην παραλία και τα ποτά, εκείνος προτίμησε να πάει για κάμπινγκ με τρεις παλιούς του φίλους. Αυτό ήταν. Και κάμπινγκ με φίλους και αντίκες και σοβαρές εφημερίδες. Για τους συμπαίκτες του, ήταν σίγουρο. Ο υπόλοιπος κόσμος ανακάλυψε, ως απόδειξη, ως και το γαλλόφωνο όνομά του! Αλλο που δεν ήθελαν οι Αγγλοι. Από εκείνη την εποχή, όπου και να πήγαινε γινόταν αποδέκτης ανυπόφορων ύβρεων οι οποίες γίνονταν ακόμη χειρότερες όταν εμπλεκόταν σε αυτές και η γυναίκα του.

Το επεισόδιο με τον Φάουλερ ήταν το τρίτο στην καριέρα του. Είχε χτυπήσει τον Πολ Ινς της Αρσεναλ στους διαδρόμους των αποδυτηρίων και παλαιότερα τον Ντέιβιντ Μπάτι, συμπαίκτη του τότε στην Μπλάκμπερν. Παρ’ όλα αυτά δεν θεωρείται ευέξαπτος χαρακτήρας. Απλώς, σύμφωνα και με μερίδα του αγγλικού Τύπου, ο Λε Σο βρίσκεται επί πολλά χρόνια στο στόχαστρο λεκτικής κακοποίησης που θα έκανε και βετεράνο μοναχό να αντιδράσει βίαια. Ωσπου κάποιοι έθεσαν θέμα απαγόρευσης τέτοιου είδους ύβρεων στα αγγλικά γήπεδα. Υπερβολικό αλλά έχει κάποια βάση, αν θυμηθεί κανείς ότι στις αρχές της δεκαετίας του ’80 τα ίδια πάθαιναν και οι λιγοστοί μαύροι ποδοσφαιριστές. Τώρα υπάρχει νομικό πλαίσιο που απαγορεύει τα ρατσιστικά σχόλια για το χρώμα. Αλλά είπαμε, αν είσαι μαύρος δεν χρειάζεται να το κρύψεις…

Η τρομοκρατία της εξέδρας

Με εξαίρεση τον Φάσανου, ο οποίος το πλήρωσε ακριβά κιόλας, δεν υπήρξε ποδοσφαιριστής που να δήλωσε ανοιχτά ότι είναι γκέι. Οι γκέι ποδοσφαιριστές ­ γιατί βάσει της λογικής δεν μπορεί να μην υπάρχουν ­ είναι αναγκασμένοι να το κρύβουν για να υπάρξουν μέσα σε ένα «μάτσο» περιβάλλον όπου η ομοφυλοφιλία θεωρείται ακόμη ένδειξη αδυναμίας. Δεν υπάρχει συζήτηση ποδοσφαιρόφιλων που να μην καταλήξει σε γεμάτες ειρωνεία εικασίες για το ποιος ποδοσφαιριστής είναι γκέι, με ποιον συγκατοικεί στα δωμάτια των ξενοδοχείων κτλ. Στην Αγγλία είχαν βγάλει φήμες ακόμη και για τον προπονητή της Αρσεναλ κ. Αρσέν Βενγκέρ, επειδή προφανώς είναι διαφορετικός. Είναι Γάλλος, ξέρει έξι γλώσσες και είναι ευγενικός. Στην Ελλάδα τα πράγματα είναι ακόμη επιμελώς καλυμμένα. Γνωστές ιστορίες στα ποδοσφαιρικά και στα δημοσιογραφικά στέκια δεν έχουν πάρει έκταση επειδή η συμπεριφορά των περισσοτέρων, είτε λόγω αυξημένης προσοχής είτε λόγω πράγματι περιορισμένης μόρφωσης αλλά και ομοφυλοφιλικής… παράδοσης στη χώρα μας, δεν ξεφεύγει από τα συνηθισμένα.

Το αν, άλλωστε, ο Λε Σο και ο κάθε Λε Σο είναι τελικά γκέι ή όχι, δεν είναι πια το ζητούμενο. Το θέμα είναι ότι αν ένας ποδοσφαιριστής είναι λίγο έξω από το συνηθισμένο βαπτίζεται αμέσως γκέι και αν ένας άλλος είναι πράγματι γκέι, πρέπει να το κρύψει για να επιζήσει. Σε έναν κόσμο γεμάτο Γκάρι Κούπερ και οι δύο νιώθουν ινδιάνοι…

Ψίθυροι

Υπάρχει καπνός χωρίς φωτιά; Στην περίπτωση του ποδοσφαιρικού ομοφοβικού παραληρήματος η ρήση δεν αποτελεί απόδειξη και φυσικά δεν δικαιολογείται «κατηγορία», τουλάχιστον χωρίς αποδείξεις. Από εκεί και πέρα ωστόσο, υπήρξαν στο πρόσφατο παρελθόν κάποιες ιστορίες ποδοσφαιριστών που έφεραν πιο κοντά την γκέι κοινότητα με το ποδόσφαιρο.

Ενμούντο

Το «ζώο» όπως αποκαλούν τον βραζιλιάνο επιθετικό οι οπαδοί της Φιορεντίνα, ξύπνησε πριν από λίγες εβδομάδες τα… ζωώδη ένστικτα την ομοφυλοφιλικής κοινότητας της Βραζιλίας. Περισσότεροι από 200.000 αναγνώστες του γκέι περιοδικού «G – Magazine» ψήφισαν τον Εντμούντο ως τον πιο σέξι άνδρα της χώρας τους, απαιτώντας παράλληλα γυμνή φωτογράφηση. Παρ’ ότι στην υπερσεξουαλική Βραζιλία το «G – Magazine» θεωρείται η ιδανική ευκαιρία για τους άνδρες που θέλουν να επιδείξουν το κορμί τους, ο Εντμούντο αρνήθηκε ευγενικά. Ενας άτυπος διάλογος όμως της γκέι κοινότητας με τον κόσμο του ποδοσφαίρου ξεκίνησε.

Πέτερ Στρόμπεργκ

Σουηδός, ξανθομάλλης μεσοεπιθετικός της Αταλάντα στα τέλη της δεκαετίας του ’80. Οταν τελείωσε την καριέρα του, εξέπληξε την οικογένειά του και τους Ιταλούς αποφασίζοντας να γίνει μόνιμος κάτοικος του Μπέργκαμο. Οι κάτοικοι λένε ότι στην πόλη τους βρήκε τον μυστακοφόρο έρωτα της ζωής του.

Ρομπέρτο Φαλκάο

Παίκτης της εκπληκτικής ομάδας της Βραζιλίας το 1982 και της ιταλικής Ρόμα. Τα καυτά σορτσάκια της εποχής και οι παρέες του με άνδρες τού είχαν βγάλει το όνομα σε όλη την Ιταλία. Το αστείο είναι ότι το τέλος της καριέρας του συνοδεύτηκε από ένα σκάνδαλο με πρωταγωνίστρια μια Ιταλίδα, η οποία τον κατηγορούσε ότι είχε κάνει παιδί μαζί της.

από εδώ

International Gay & Lesbian Football Association World Championship – London 2008

June 11, 2008

Δεν πρέπει να ντρέπεσαι πως νικήθηκες. Πρέπει να ντρέπεσαι μονάχα όταν έπαιξες κακά ή άτιμα

Filed under: αφιερωμα — santapori @ 11:10 pm

Στα ομαδικά αθλήματα μαθαίνεις να’ σαι έτοιμος, να συγκρατιέσαι, να περιμένεις την κατάλληλη στιγμή, να θυσιάζεις τις ατομικές χαρές ή προτιμήσεις για τα συμφέροντα της ομάδας. Μαθαίνεις να προσαρμόζεις τις ιδιότητές σου στις ανάγκες του συνόλου, να εκμεταλλεύεσαι, όσο μπορείς, για τη νίκη τα ελαττώματα και τα προτερήματά σου. Με τη μέθοδο αυτή μπορείς μονάχα ν’ ασκηθείς για το μεγάλο παιχνίδι, αργότερα, της δημόσιας ζωής.

Για να φτάσεις στο υψηλό αυτό κορύφωμα της άσκησης, πρέπει καλά να ξέρεις τον εαυτό σου, να ξέρεις το διπλανό σου, να ξέρεις κι ολάκερη την ομάδα, όπου ανήκεις. Κι όχι μονάχα αυτό. Να ξέρεις και την αντίπαλη σου ομάδα. Να μην την περιφρονάς, να τη σπουδάζεις με αμεροληψία και σέβας, να ξέρεις καλά τις αρετές και τις δυνάμεις της, για να οργανώσεις ανάλογα κι εσύ τις αρετές και τις δυνάμεις σου και να μη χάσεις το παιχνίδι.

Κι ακόμα τούτο το σημαντικότατο, που αποτελεί το πιο κρυφό, το πιο πανανθρώπινο τέρμα του παιχνιδιού: να ξέρεις πως κι η αντίθετη ομάδα στο βάθος δεν είναι αντίμαχη, συνεργάζεται μαζί σου, γιατί χωρίς αυτή δεν θα υπήρχε παιχνίδι.

Ό,τι αγνότατα ηθικό μπορεί να μας μάθει το παιχνίδι είναι τούτο: Ο ανώτατος σκοπός του παιχνιδιού δεν είναι η νίκη, παρά πώς, από ποιους δρόμους, με ποια προπόνηση, με τι πειθαρχία, ακολουθώντας αυστηρά τους νόμους του παιχνιδιού, να μάχεσαι για τη νίκη.

Το παιχνίδι έχει νόμους. Όποιος θέλει να παίζει, οφείλει να ξέρει τους νόμους αυτούς και να τους σέβεται. Αν δεν ξέρει τους νόμους ή αν δεν θέλει να τους σέβεται, δεν είναι άξιος να λάβει μέρος στο παιχνίδι. Μέσα στον κύκλο που χαράζουν οι νόμοι είναι απόλυτα λεύτερος. Κανένας, μήτε ο βασιλιάς, έχει δικαίωμα να επέμβει. Μπορεί οι νόμοι αυτοί να είναι παλιωμένοι ή στραβοί ή αυθαίρετοι, δεν έχει σημασία. Το σπουδαίο είναι, κι αυτό γυμνάζει την ψυχή του ανθρώπου, να τους υπακούς.

Δεν πρέπει να ντρέπεσαι πως νικήθηκες. Πρέπει να ντρέπεσαι μονάχα όταν έπαιξες κακά και γι’ αυτό νικήθηκες ή –κι αυτό είναι το χειρότερο- πρέπει να ντρέπεσαι όταν νίκησες παίζοντας κακά ή άτιμα.

Ν. ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ «Ταξιδεύοντας – Αγγλία» – 1941
(πρωτότυπη καταχώρηση απο εδώ)

June 9, 2008

Ποδόσφαιρο: το υπέρτατο σχέδιο παγκοσμιοποίησης

Filed under: αφιερωμα — santapori @ 7:48 pm

Το ποδόσφαιρο δεν είναι η απλή αντανάκλαση, έστω και διαστρεβλωμένη, της παγκοσμιοποίησης. Εχει γίνει ένα σχέδιο παγκοσμιοποίησης, ένας από τους πιο προνομιακούς φορείς της μαζικής διανομής προϊόντων και υποπροϊόντων της ψευδοκουλτούρας του ποδοσφαίρου με τους παγκόσμιους προμηθευτές του εξοπλισμού (Nike, Adidas, Puma…) που κατακλύζουν τον πλανήτη με τα εμπορεύματά τους, τα οποία έχουν γίνει φετίχ: παπούτσια, μαγιό, μπάλες, κατασκευασμένα όλα στις πιο φτωχές ζώνες του πλανήτη, που πουλιούνται όμως στις πλούσιες χώρες.

H παγκοσμιοποίηση του ποδοσφαίρου, ευτυχής συγκυρία για μια χούφτα ανθρώπους, έχει τρομακτικές συνέπειες για πάρα πολλούς άλλους: την ένδεια και την απογοήτευση όσων έχουν αφομοιώσει αυτή την κατάσταση χωρίς να μπορέσουν να της αντισταθούν. Εξ ου και η παγκόσμια πανδημία της αποβλάκωσης των μαζών.

Ενας κόσμος χωρίς πάθος γέννησε ένα παγκοσμιοποιημένο πάθος: το ποδόσφαιρο. Ο πλανήτης έχει κατακλυστεί από μια μάστιγα της συγκίνησης.

Σε εκείνους, τους κυνικούς, που φαντάζονται το ποδόσφαιρο σαν το τελευταίο στάδιο της παγκοσμιοποίησης, θα θέλαμε να υπενθυμίσουμε τα κυριότερα χαρακτηριστικά αυτής της παγκοσμιοποίησης της δυστυχίας και της καταπίεσης, που αποτελούν την καρδιά του ποδοσφαίρου:

* Ο βαθύς κατακερματισμός της κοινωνίας (ο τεράστιος πλούτος κάποιων παικτών και των ομάδων τους που επιδεικνύεται).

* H ψευδαίσθηση μιας πολιτικής ενότητας (όλοι μαζί πίσω από την εθνική μας ομάδα).

* H διαφθορά σε κάθε βαθμίδα της πυραμίδας (στημένα ματς, ξέπλυμα χρήματος, απάτες).

* Το μόνιμο θέαμα-καρναβάλι στις οθόνες γκροτέσκων παικτών που φορούν τις φανέλες της Εθνικής του σπόνσορα.

H πανδημία της αποβλάκωσης – JEAN-MARIE BROHM – MARC PERELMAN



June 8, 2008

Ποδόσφαιρο- Πλανητικό Πάθος

Filed under: αφιερωμα — santapori @ 10:11 pm


ROOFBALL:
Extreme Football Skills

“TO ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ είναι ταυτόχρονα βασιλιάς και αλήτης. Αν περιοριστούμε αυστηρά στην αθλητική του διάσταση, η διατύπωση αυτή φαίνεται αντιφατική. Όμως το ποδόσφαιρο δεν είναι μόνο άθλημα, είναι και παιχνίδι και θέαμα, είναι τέχνη και οικονομικές σχέσεις. Είναι το όπιο και η ανάταση της καταπιεσμένης πλάσης. O επαγγελματισμός, το κυνήγι των πριμ, η επέλαση της βιομηχανίας του θεάματος είναι μόνο η κορυφή της πυραμίδας. Στον κόσμο υπάρχουν μόνο 50.000 επαγγελματίες ποδοσφαιριστές αλλά σχεδόν 40 εκατομμύρια με δελτίο ερασιτέχνη. Και πόσα ακόμα εκατομμύρια άνθρωποι κλωτσούν τακτικά την μπάλα χωρίς να έχουν βγάλει δελτίο; Πόσα εκατομμύρια παιδιά στον κόσμο; Σ’ αυτή τη μαζικότητα, την ευκολία και τη λαϊκότητα του ποδόσφαιρου οφείλεται σε μεγάλο βαθμό και η κυριαρχία του στον σύγχρονο κόσμο. Η βασιλεία του ποδοσφαίρου φυτρώνει κυριολεκτικά στην κοπριά της φτώχειας του: γήπεδο μπορεί να είναι ο δρόμος ή η πλατεία, η αλάνα ή η αυλή· γκολπόστ δύο πέτρες· για μπάλα, αν δεν υπάρχει κανονική, μπορεί να χρησιμοποιηθεί οτιδήποτε, ένα τόπι, ένα κουκουνάρι, ένα κονσερβοκούτι. Ποιος δεν έχει κλωτσήσει περπατώντας ένα χαλίκι δύο φορές απανωτά; Ε, λοιπόν, από αυτή την απλή, ασυναίσθητη κίνηση αρχίζει το ποδόσφαιρο…”

όλο το άρθρο από το ένθετο της καθημερινής “Ποδόσφαιρο-Πλανητικό πάθος” (pdf)

κι όλο το πολύ ενδιαφέρον ένθετο (1998)Το ποδόσφαιρο που αγαπήσαμε” (pdf)

και τα επιστημονικά μυστικά της μπάλας

ποδοσφαιρο: o τελικός των τελικών

Filed under: αφιερωμα — santapori @ 1:32 pm

Οι συθέσεις των ομάδων:

ΓΕΡΜΑΝΙΑ:
1 LEIBNIZ,
2
I.KANT,
3
HEGEL,
4
SCHOPENHAUER,
5
SCHELLING,
6
BECKENBAUER
7
JASPERS,
8
SCHLEGEL,
9
WITTGENSTEIN,
10
NIETZSCHE,
11
HEIDEGGER
αναπληρωματικός
12. ΚΑΡΛ ΜΑΡΞ

ΕΛΛΑΣ:
1 ΠΛΑΤΩΝΑΣ,
2 ΕΠΙΚΤΗΤΟΣ,
3 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ,
4 ΣΟΦΟΚΛΗΣ
5 ΕΜΠΕΔΟΚΛΗΣ Ο ΑΚΡΑΓΑΝΤΙΝΟΣ,
6 ΠΛΩΤΙΝΟΣ,
7 ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ
8 ΗΡΑΚΛΕΙΤΟΣ,
9 ΔΗΜΟΚΡΙΤΟΣ,
10 ΣΩΚΡΑΤΗΣ,
11 ΑΡΧΙΜΗΔΗΣ

Διαιτητής του αγώνα:
ΚΟΜΦΟΥΚΙΟΣ

Και μια άλλη φιλοσοφική ενδεκάδα:

“Η φιλοσοφική ενδεκάδα

Το βιβλίο του Μαρκ Πέριμαν διακρίνεται ως ευρηματικό, στον βαθμό που μεταφέρει τις βασικές συνεισφορές λαμπρών κοινωνικών στοχαστών, εκφραστών της λογοτεχνίας αλλά και της τέχνης -υπό τις ευρείες μάλιστα διαστάσεις του φιλοσοφικού Λόγου- στους σύγχρονους καθεδρικούς ναούς ή, για όποιον προτιμά, στις επίκαιρες ποδοσφαιρικές αρένες. Μιλάει με ποδοσφαιρικούς όρους για τη φανταστική ιστορία μιας ομάδας που «δεν παίζεται». Εξετάζει, τρόπον τινά, την υπόθεση Κωστή Παπαγιώργη στα «Μπερεκέτια» -τι δηλαδή θα μπορούσε να συμβεί σε μερικούς από τους μεγαλύτερους στοχαστές του κόσμου, υπό συνθήκες ποδοσφαίρου ή, με τα λόγια του ίδιου του Παπαγιώργη, «αν λάκτιζαν… αν ήσαν απόγονοι των Κενταύρων».

Ιδού η ενδεκάδα του Πέριμαν:

Τερματοφύλακας, ο Αλμπέρ Καμύ που ανέλαβε το καθήκον αυτό «γιατί πάλεψε να κρατήσει το μηδέν στην άμυνα… να κρατήσει έξω εκείνο που ήταν προορισμένο να μπει μέσα».

Δεξί και αριστερό μπακ η Σιμόν Ντε Μποβουάρ (με προπονητή τον Σαρτρ) και ο Ζαν Μποντριγιάρ αντίστοιχα.

Σε θέσεις σέντερ-μπακ οι Φρίντριχ Νίτσε και Λούντβιχ Βίτγκενσταϊν.

Σέντερ-χαφ ο Ουίλιαμ Σαίξπηρ και μέσος ο αρχαίος Κινέζος στρατηγός Σουν Τζου (περίπου 500 π.Χ.), το έργο του οποίου «Η Τέχνη του Πολέμου» αγοράζεται στις μέρες μας από γιάπηδες που ψάχνουν να βρουν ένα νόημα στη δουλειά τους.

Δεξί εξτρέμ ο Οσκαρ Ουάιλντ και αριστερός μέσος ο Αντόνιο Γκράμσι με εκγυμναστή τον Μαρξ.

Σέντερ-φορ ο Ουμπέρτο Εκο, με τη θέση του αριστερού εξτρέμ να καταλαμβάνει ο θεμελιωτής της ρέγγε και ευσεβής Ρασταφάρι, ο Μπομπ Μάρλεϊ.

Φανταστείτε να έβαζε και αναπληρωματικούς.” (όλο το άρθρο εδώ)

Mark Perryman-Οι φιλόσοφοι παίζουν μπάλα
πρόλογος: Αντ. Πανούτσος, μτφρ: Αλέξανδρος Φιλιππίδης
εκδ. Αλεξάνδρεια, 2006, σελ. 189

Σοβαρά Παιχνίδια

Στo αξεπέραστο σκετς τους “International Philosophy” οι Monty Python εκμεταλλεύτηκαν χιουμοριστικά την ιδέα της συνάντησης δύο κόσμων που εκ πρώτης όψεως είναι εντελώς ασύμβατοι μεταξύ τους: από τη μία αυτόν του ποδοσφαίρου, ενός λαϊκού και μαζικού αθλήματος που δεν διεκδικεί ούτε τις δάφνες του κλασικού αθλητισμού ούτε τον ταξικά εκλεπτυσμένο χαρακτήρα άλλων σύγχρονων αθλημάτων, και από την άλλη της φιλοσοφίας, της πιο “υψηλής,” πιο ατομικά εκφραζόμενης και πιο δυσνόητης των επιστημών του ανθρώπου. Το κωμικό στοιχείο προέκυπτε από την εκ των προτέρων δεδομένη δια της κοινής λογικής αδυναμία των φιλοσόφων—Ελλήνων και Γερμανών—να “παίξουν μπάλα,” την ασυμβατότητα τους δηλαδή με το παιχνίδι ως γενικότερη έκφανση ενός ζειν που είναι απαλλαγμένο από την βλοσυρή φιλοσοφική βαρύτητα, και με το ποδοσφαιρικό παιχνίδι ως ειδικότερη έκφραση αυτού του ζειν.

Θα ήταν όμως ελλειπής, και ελλειπής φιλοσοφικά, η συζήτηση του σκετς αυτού, αν δεν παρατηρούσε κανείς ότι αυτό που του χαρίζει κάτι παραπάνω από εφήμερη χάρη είναι η κρυφή σαγηνευτικότητα αυτής ακριβώς της εικόνας: η ιδέα δηλαδή της χαρμόσυνης συμφιλίωσης μιας φιλοσοφίας που μαθαίνει να “παίζει μπάλα,” και ενός ποδοσφαίρου που μαθαίνει να φιλοσοφεί–να φιλοσοφεί πρακτικά, μέσω του τρόπου με τον οποίο παίζει. Όχι τυχαία, ο σκόρερ του εν λόγω αγώνα είναι ο Σωκράτης, ο πιο παιχνιδιάρης ίσως των φιλοσόφων, αυτός για τον οποίο ήταν πάντα δύσκολο να αποφασίσει κανείς αν μιλάει σοβαρά ή όχι, ή αν στο λόγο του σοβαρότητα και παιχνίδι ήταν ασύμβατες κατηγορίες. Και το γκολ, όπως θα ταίριαζε σε ένα πολέμιο των σοφιστών που στον Τίμαιο ταυτίζει τον εαυτό του μαζί τους, είναι εμπνευσμένα αμφισβητούμενο, όπως όλα τα γκολ φιλοσόφων στους αντιπάλους τους—του Σωκράτη στους Σοφιστές, του Χέγκελ στον Καντ, του Νίτσε στον Σωκράτη, του Μαρξ στον Χέγκελ, του Χάιντεγκερ σε όλους τους προηγούμενους, ή του Ντεριντά στον Χάιντεγκερ.

Υπάρχει λοιπόν τρόπος να πάρει κανείς το σκετς αυτό για την ιλαρή συνάντηση του παιγνίου και της φιλοσοφικής σοβαρότητας σοβαρά—που σημαίνει αναγκαστικά παιγνιωδώς, μιας και για να θυμηθούμε πάλι τον Σωκράτη, η φιλοσοφία δεν είναι παρά ένα σοβαρό παιχνίδι. Αυτό ίσως είναι το νόημα της διαβόητης δήλωσης του Ζακ Ντεριντά, του σημαντικότερου πιθανότατα φιλοσόφου του 20ου αιώνα, γνωστού για τα ατέρμονα του γλωσσικά παιχνίδια, ότι το όνειρό του ήταν να γίνει επαγγελματίας ποδοσφαιριστής (γεννημένος στην Αλγερία, πιθανότατα θα ήθελε να είχε γίνει ένας Ζινεντίν Ζιντάν avant la lettre). Αλλά και στα καθ ‘ημάς, ο επίσης εκλιπών Παναγιώτης Κονδύλης, ένας από τους σημαντικότερους εκφραστές της κριτικής απέναντι στον φιλελευθερισμό πολιτικής φιλοσοφίας, δεν είχε παραλείψει να δηλώσει ότι το μόνο που κάνει στην Γερμανία όταν δεν διαβάζει ή γράφει είναι να ασχολείται με το ποδόσφαιρο (βλέποντας ίσως στον ποδοσφαιρικό αγώνα κάτι σαν την τελετουργικά επαναλαμβανόμενη έκφραση της πρωταρχικότητας της σύγκρουσης και του αγώνα που συνδέει τον Ηράκλειτο και την αρχαία θεωρία του πολιτικού με τον αντι-φιλελευθερισμό του Μαρξ ή του Σμιτ).

από εδώ

June 2, 2008

Κάπνισμα: αφιέρωμα

Filed under: αφιερωμα,καπνισμα — santapori @ 7:54 pm

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα κατά του καπνίσματος πριν λίγες μέρες παρατίθεται ένα αφιέρωμα στη συνήθεια, έξη, απόλαυση, καταστροφή του καπνίσματος.
Στα άρθρα που ακολουθούν οι περισσότεροι θα βρουν το κομμάτι που τους ενδιαφέρει.
(Πηγές: αφιέρωμα ΕΠΤΑ ΗΜΕΡΕΣ – 7/2003 και 11/1997, Ελευθεροτυπία “Φάκελος Κάπνισμα”-5/2008, κ.ά.)

Οι δρόμοι του καπνού

Filed under: αφιερωμα,καπνισμα — santapori @ 7:52 pm

Oι δρόμοι του καπνού

Τότε που τα πνεύματα κατοικούσαν στον κόσμο, «ένα πνεύμα ξάπλωσε δίπλα στη φωτιά του στο δάσος να κοιμηθεί. Ενώ κοιμόταν, ο εχθρός ήρθε και, πλησιάζοντας αθόρυβα, τον κύλησε μες στη φωτιά… Ο θόρυβος της φωτιάς ξύπνησε το καλό πνεύμα, που έτρεξε να κρυφτεί στο δάσος. Καθώς έτρεχε, ο άνεμος του πήρε τα μαλλιά και τα έθαψε στη γη. Έτσι φύτρωσε ο καπνός».

Mυθολογικοί δρόμοι. Kάθε ινδιάνικη φυλή είχε τον δικό της μύθο για την προέλευση του καπνού και κάπνιζαν τα φύλλα του σε πήλινες πίπες σε κάθε σημαντική περίσταση. H πίπα, αχώριστη σύντροφός τους στη ζωή, που τους συνόδευε συχνά και στον τάφο τους, είχε τη θέση της και στον μυθολογικό τους κόσμο: Kάποτε το Μεγάλο Πνεύμα κάλεσε όλους τους ανθρώπους του, ανέβηκε στον Κόκκινο Βράχο, έκοψε ένα κομμάτι απ’ αυτόν κι έφτιαξε μια μεγάλη πίπα. Κάπνισε απ’ αυτήν και τους είπε ότι αυτός ο κόκκινος βράχος είναι η σάρκα του και ότι από εδώ θα έπρεπε να παίρνουν πέτρα για να φτιάχνουν την πίπα της ειρήνης. Ο Κόκκινος Βράχος δεν είναι άλλος από το Pipe-Stone Quarry, τη Μέκκα των Ινδιάνων της Βόρειας Αμερικής.


Πήλινος υποδοχέας του καπνού σε πίπα από το Mπαμούν του Kαμερούν. Προέρχεται από το παλάτι του βασιλιά Nτζόια, 1931.

Μια πήλινη πίπα που βρέθηκε στη Γουατεμάλα, στα χώματα των Μάγια, ηλικίας 3.000 ετών, μαρτυρεί για την αρχαιολογία του καπνίσματος στους Αμερικανούς αυτόχθονες. Ο Bρετανός Thomas Harriot, εξερευνητής των ανατολικών ακτών του Νέου Κόσμου (1585-1586), σημειώνει: «οι ιθαγενείς… πιστεύουν ότι οι θεοί ευφραίνονται όταν οι άνθρωποι καπνίζουν και γι’ αυτό προσφέρουν τον καπνό στους θεούς σε ειδικές τελετές. Μερικές φορές ανάβουν φωτιές και ρίχνουν εκεί κονιορτοποιημένο καπνό σαν σε θυσία. Aλλοτε πάλι τον ρίχνουν στα ορμητικά νερά για να τα γαληνέψουν ή σε ένα καινούργιο δίχτυ ψαρέματος για να έχουνε καλή ψαριά. ..».

Η πίπα ήταν ιερή κι αυτός που τη φύλαγε για λογαριασμό της φυλής ήταν φορέας ειδικών προνομίων και υποχρεώσεων ως προς τη φυλή, αλλά και ως προς το σύμπαν. Η τελετουργία του ανάμματός της άρχιζε με τη συναρμολόγηση του θηλυκού (περιέκτης του καπνού) με το αρσενικό (στέλεχος για το ρούφηγμα του καπνού) τμήμα της και έπαιρνε διαστάσεις τελετουργικής ένωσης του θηλυκού με το αρσενικό στοιχείο της ζωής.

Γεωγραφικοί δρόμοι. Oι αρχαίοι Eλληνες και οι Ρωμαίοι κάπνιζαν, όμως η συνήθειά τους αυτή παρέμενε στην παρασκιά της καθημερινότητάς τους, γιατί τα ξερά φύλλα που χρησιμοποιούσαν (ευκάλυπτος, αχλαδιά κ.ά.) δεν περιείχαν ουσίες ικανές να προκαλέσουν εξάρτηση. Oμως ο καπνός ίσως ήταν γνωστός πριν από την κλασική αρχαιότητα. Μεταξύ των φυτών που είχαν χρησιμοποιηθεί για την ταρίχευση της μούμιας του φαραώ Ραμσή B΄, ο Γάλλος καθηγητής Metcafe, ειδικός στην ανατομία των φυτών, ανίχνευσε με βεβαιότητα φύλλα καπνού. Το αίνιγμα παραμένει άλυτο. Mια υπόθεση θέλει τους αρχαίους Αιγυπτίους να διασχίζουν τον Ατλαντικό πολύ πριν από τον Κολόμβο.

Oταν ο Κολόμβος κατέπλευσε στα νησιά της Καραϊβικής, η εξάρτηση των αμερικανών Ινδιάνων είχε πάρει δραματικές διαστάσεις: υπολογίζεται ότι σχεδόν το σύνολο των ενηλίκων κάπνιζαν. Hδη ο καπνός φύτρωνε ανάμεσα στις καλύβες τους τρεις έως πέντε χιλιάδες χρόνια πριν εμφανιστούν οι ισπανικές καραβέλες. Ο Γάλλος εξερευνητής του Κεμπέκ, Cartier, ο πρώτος Eυρωπαίος που καταγράφει τη χρήση του καπνού στις φυλές που ζούσαν στις όχθες του ποταμού Αγ. Λαυρέντιου (1535-1536), σημειώνει ότι «οι Ινδιάνοι κουβαλούν πάντοτε την πίπα μαζί τους και καπνίζουν συχνά». Ο Lescarbot (1618) βεβαιώνει ότι «καπνίζουν σχεδόν όλη την ώρα», ενώ ο Ιησουίτης Pierre Biard αναφέρει ότι «όλες οι κοινωνικές εκδηλώσεις τους… γίνονται μέσα στα σύννεφα του καπνού τους». Eνας άλλος Ιησουίτης ιεραπόστολος, ο Jerome Lalemant, θυμάται ότι οι ιθαγενείς που επρόκειτο να προσηλυτισθούν στον χριστιανισμό «αγωνιούσαν να μάθουν αν θα υπάρχει καπνός στον ουρανό, λέγοντας ότι δεν μπορούν να κάνουν χωρίς αυτόν». H περιγραφή ενός τρίτου Ιησουίτη ιεραπόστολου αποτελεί πραγματική προφητεία για το τι επρόκειτο να συμβεί στον Παλιό Κόσμο μετά την εισβολή τής συνήθειας από τον Νέο Κόσμο : «Τους είδα ακόμη και να κονιορτοποιούν μια παλιά πίπα για να την καπνίσουν. Δεν είναι υπερβολή αν πούμε ότι περνούν τη ζωή τους καπνίζοντας. .. Eφερα μαζί μου λίγο καπνό. ..για τους Aγρίους. Oταν κατανάλωσαν όσο είχαν και όσο τους είχα δώσει, δεν με άφηναν ήσυχο. Oταν τους είπα ότι δεν είχα άλλο, έκαναν σαν να ήθελαν να με φάνε…»

Oμως γιατί οι Ευρωπαίοι υιοθέτησαν αυτή τη συνήθεια των «αγρίων», παρ’ όλες τις οφθαλμοφανείς συνέπειές της; Eνας λόγος ήταν ο ενθουσιασμός της ιατρικής κοινότητας, που έσπευσε να δει τον καπνό σαν «ένα χαρμόσυνο νέο από τον νέο κόσμο». Hταν η πανάκεια που η ιατρική αλχημεία έψαχνε από πολλού. Η εισπνοή καπνού ταίριαξε με την ιπποκράτεια θεωρία των χυμών, που ίσχυε ακόμη κατά τον 16ο αιώνα. Ο καπνός ήταν ένα πολλά υποσχόμενο εμετογόνο, καθαρτικό, επουλωτικό και αναλγητικό. Θεωρήθηκε κατάλληλος για την αποπληξία, τις παραλύσεις και τις καταρροές. Αποσυμφορητικό για την επιβλαβή συσσώρευση της λέμφου στον εγκέφαλο, ανακουφιστικό για τους πονόδοντους, τις ημικρανίες, την ποδάγρα, τους ρευματισμούς και άλλες παθήσεις που αποδίδονταν στην υπερπαραγωγή βλεννωδών χυμών. Πίστευαν ότι το κάπνισμα αποξήραινε τους χυμούς που ήσαν υπεύθυνοι για τις διαταραχές στην ισορροπία των υγρών μέσα σε έναν πάσχοντα οργανισμό. Εκχυλίσματα, σιρόπια, καταπλάσματα, ελαιώδη ή αλκοολούχα διαλύματα και άλατα, όλα επιστρατεύθηκαν για την ανακούφιση του αρρώστου. Oι Eυρωπαίοι επιδόθηκαν στο κάπνισμα επειδή πίστευαν ότι τους έκανε καλό.

Τη διάδοση του καπνού βοήθησε η ανακάλυψη της τυπογραφίας. Τα τυπωμένα βιβλία διέδωσαν ευρέως τις πληροφορίες για τα οφέλη από το κάπνισμα. Λίγους μόνο μήνες μετά την επιστροφή του Κολόμβου, τα νέα της αποστολής του κυκλοφόρησαν σε 10 επιμελημένες εκδόσεις σε όλη την Ευρώπη. Μέχρι το 1547, εκδότες από τη Βαρκελώνη, τη Ρώμη, το Παρίσι, τη Βασιλεία και το Στρασβούργο κυκλοφόρησαν επιμελημένες εκδόσεις με τα νέα της αποστολής, στα ισπανικά, στα λατινικά και στα γερμανικά.


Περιηγητές στη Bραζιλία των αρχών του 16ου αι. σημείωναν με ενδιαφέρον την πίστη των ιθαγενών στις θεραπευτικές –ανάμεσα στις πολλές άλλες– ιδιότητες του φυτού petun (καπνός). Στην εικόνα, χαρακτικό από βιβλίο της εποχής, ένας άρρωστος άντρας υποβάλλεται σε θεραπεία με εμφύσηση καπνού στα νοσούντα μέλη του. Oι θεραπευτικές εφαρμογές του καπνού σε διάφορες μορφές του πρέπει να είναι αρχαιότατες. Αναφέρονται σαμανιστικές/μαγικοθεραπευτικές τελετές, όπου οι μάγοι-γιατροί κατανάλωναν τον καπνό μέχρι τελικής εξάντλησης.

H παγκοσμιοποίηση του καπνίσματος οφείλει πολλά στους ναυτικούς. «Παντού όπου είχαν εμπορικούς σταθμούς, στην Ευρώπη, στη Μέση Ανατολή, στην Αφρική, στην Ιαπωνία, οι Πορτογάλοι και οι Ισπανοί ίδρυσαν μικρές φυτείες καπνού. Πριν από το τέλος του 16ου αιώνα [τις] είχαν αναπτύξει… [για τις] ανάγκες τους, αλλά και για δώρα και, αργότερα, για εμπορική εκμετάλλευση. Στις αρχές του 17ου αιώνα, αυτές οι φυτείες είχαν μεγαλώσει τόσο που εξελίχθηκαν σε επιχειρήσεις», γράφει ο Jerome Brooks. Στα λιμάνια της Αφρικής ο καπνός απέκτησε ανταλλακτική αξία για το εμπόριο σκλάβων. Για παράδειγμα, ένας έμπορος νέγρων στη Γουινέα πληρωνόταν για κάθε σκλάβο με 6 ή 7 «μέρη» βραζιλιάνικου καπνού (κάθε «μέρος» ζύγιζε 75 λίβρες, περίπου 33 κιλά).

Σωματικοί δρόμοι. Τα νυκτόσκια φυτά φύτρωναν παντού στον Νέο Kόσμο: η πατάτα, η ντομάτα, η μελιτζάνα, η πιπεριά. Ανάμεσά τους και συγγενή φυτά με παραισθησιογόνες δράσεις: ο μανδραγόρας, η μπελλαντόνα. Οι ποικιλίες του φυτού Nicotiana rustica και Nicotiana tabacum καλλιεργούνταν ήδη από αιώνες.

Φαίνεται ότι ο καπνός χρησιμοποιήθηκε αρχικά σε σαμανιστικές – θεραπευτικές τελετές. Αναφέρονται τελετές όπου οι μάγοι-θεραπευτές κατανάλωναν τον καπνό μέχρι τελικής εξάντλησης, ίσως σε συνδυασμό με παραισθησιογόνα. Το φυτό κατείχε σημαντική θέση στο σύστημα των φυλετικών αξιών μέχρι τον «εκδημοκρατισμό» της χρήσης του και το πέρασμά της από την ιερότητα στην εκκοσμίκευση. Από τη Νότια Αμερική, η καλλιέργεια και η χρήση του εξαπλώθηκε στη Βόρεια Αμερική, στον Νότιο Ειρηνικό και στην Αυστραλία. Ο Americo Vespucci είδε τους ιθαγενείς των νησιών του δέλτα του Αμαζονίου να μασούν ένα «πράσινο χόρτο σαν αγελάδες, έτσι ώστε σχεδόν δεν μπορούσαν να μιλήσουν. Από τον λαιμό τους κρέμονταν δύο ξερές κολοκύθες. Η μια ήταν γεμάτη από αυτό το χόρτο, ενώ η άλλη ήταν γεμάτη από μια άσπρη σκόνη σαν κιμωλία. Κάθε λίγο, έπαιρναν ένα κλαράκι, το μασούσαν στην άκρη του και το βουτούσαν στην κολοκύθα με τη σκόνη. Υστερα, το έτριβαν στα ούλα τους, αναμιγνύοντας έτσι τη σκόνη με τα φύλλα που μασούσαν».

Οι ιθαγενείς του Νέου Κόσμου είχαν αναπτύξει όλους σχεδόν τους τρόπους με τους οποίους ο καπνός μπορεί να διεισδύσει στο ανθρώπινο σώμα. Tο αναπνευστικό και το πεπτικό σύστημα είχαν τη συντριπτική προτίμηση, όμως αναφέρονται και λήψεις εκχυλισμάτων καπνού από τα μάτια (σαν κολλύρια) ή από το δέρμα (με εντριβή φύλλων ή σαν καταπλάσματα). Η μάσηση, η κατάποση σε υγρή ή στερεά μορφή, το κλύσμα, η εισρόφηση από τη μύτη και το κάπνισμα από το στόμα ήταν οι συχνότεροι τρόποι λήψης. Πρωτόγονες πίπες και στριφτά, αυτοσχέδια «τσιγάρα» βρέθηκαν σχεδόν παντού, από τις βόρειες ακτές της Λατινικής Αμερικής και τις Αντίλλες μέχρι τις ανατολικές ακτές και τα νησιά του Αμαζονίου.

Οι σαμάνοι της φυλής Tunebo, στη Νότια Αμερική, μασούσαν φύλλα καπνού και κόκας. Στη Γουιάνα και το Σουρινάμ οι ιθαγενείς έπιναν ένα αφέψημα του καπνού, που έφτιαχναν βράζοντας τα πράσινα φύλλα σε νερό. Στους Jivaro το αφέψημα χρησιμοποιούνταν από τα κρυολογήματα μέχρι τα δαγκώματα φιδιών. Από ένα παχύρρευστο σιρόπι καπνού γνωστό σαν ambil έπαιρναν λίγο με το δάκτυλο και το έτριβαν στα ούλα τους. Ινδιάνοι στη BΔ Λατινική Αμερική και το Περού χρησιμοποιούσαν ένα σωλήνα από κόκαλο ή ζαχαροκάλαμο για να κάνουν κλύσμα με εκχύλισμα καπνού. Οι Αguaruna του Περού «φυσούσαν με το στόμα ώστε να περάσει όλο το περιεχόμενο του σωλήνα στο παχύ έντερο». Η χρήση των κλυσμάτων καπνού δεν φαίνεται να εξυπηρετούσε τόσο ιατρικούς σκοπούς όσο τη λήψη τοξικών δόσεων, καθώς με αυτόν τον τρόπο η νικοτίνη δεν περνάει από το στομάχι ή το συκώτι και απορροφάται από το αίμα σε μεγάλες ποσότητες. Eίναι πιθανόν ότι μια τέτοια λήψη οδηγούσε σε θανατηφόρες δηλητηριάσεις.

Η πρώτη περιγραφή ρινικής εισρόφησης καπνού στο Περού δόθηκε από τον Garcilaso de la Vega (1723), που αναφέρει ότι είδε Iνκας να την εφαρμόζουν για να θεραπεύσουν παθήσεις και για να «καθαρίσουν το κεφάλι». «Oι Ινδιάνοι», γράφει ο Σεβιλιάνος γιατρός Monardes στα 1580, «χρησιμοποιούν τον καπνό για να αντιμετωπίζουν τη δίψα και την πείνα και για να μπορέσουν να περάσουν μέρες χωρίς την ανάγκη τροφής και νερού»..

O λόγος της δημοτικότητας του καπνίσματος σαν τρόπου λήψης του καπνού ίσως σχετίζεται με την παραδοσιακή αντίληψη ότι το ρούφηγμα και το φύσημα του καπνού ήταν συμβολικά της κίνησης των υπερφυσικών δυνάμεων, ενώ τα δαχτυλίδια του καπνού ανέβαιναν προς τον κόσμο των πνευμάτων. Eίναι πιθανόν η άνευ προηγουμένου εξάπλωση του καπνού μεταξύ των Ινδιάνων τα τελευταία 2.000 χρόνια να οφείλεται στην ικανότητα της νικοτίνης να παρέχει εμπειρικό υπόβαθρο, με πολλούς τρόπους, στα σαμανιστικά πιστεύω των πρωτο-αμερικανών αποίκων σχετικά με την παρουσία πνευμάτων και υπερφυσικών δυνάμεων.

Ο ΚΑΠΝΟΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ

Filed under: αφιερωμα,καπνισμα — santapori @ 7:48 pm
Ο ΚΑΠΝΟΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ
HTAN 12 OKTΩBPIOY 1492, απόγευμα, όταν ο Κολόμβος και οι σύντροφοί του ανακάλυψαν τον καπνό. «Μου προσφέρθηκαν», σημείωσε στο ημερολόγιό του ο Γενουάτης θαλασσοπόρος, «μερικά αποξηραμένα φύλλα» που ανέδιδαν «ένα χαρακτηριστικό ιδιάζον άρωμα». Ο Rodrigo de Jerez, που ταξίδευε μαζί του, θα παρατηρήσει λίγο αργότερα τη διαδικασία του καπνίσματος και θα τη μεταφέρει στην Ισπανία. Η εντύπωση που προκάλεσε εκπνέοντας καπνό από το στόμα ήταν τέτοια, που τον φυλάκισαν ως δαιμονισμένο. Oταν, κάμποσα χρόνια μετά, αποφυλακίστηκε, το κάπνισμα ήταν μια δημοφιλής συνήθεια σε όλη την Ευρώπη.

Tο μαγικό φυτό των Ινδιάνων που έφερε ο Κολόμβος στην Ισπανία από τον Nέο Kόσμο, κατέκτησε γρήγορα την αυτοκρατορία του Καρόλου Ε΄, συνεπήρε, χάρη στην Αικατερίνη των Μεδίκων, τη Γαλλία ως «φυτό της βασιλίσσης» ή «νικοτιανή», κυριάρχησε στην Αγγλία ως «tobacco» και απλώθηκε, με εκπληκτική για την εποχή ταχύτητα, στο Βέλγιο, την Ολλανδία, τη Γερμανία και τη Ρωσία, για να φτάσει, στα τέλη του 16ου αιώνα, στη Θεσσαλονίκη, «εις τα περίχωρα της οποίας», γράφει ο Πουκεβίλ, «εκαλλιέργησαν το πρώτον φυτά δύο Γάλλοι έμποροι». H εικόνα: «Xαρούμενη συντροφιά» νεαρών δανδήδων απολαμβάνουν το κάπνισμα της πίπας υπό τους ήχους της φλογέρας πλανόδιου μουσικού. Eλαιογραφία του Willem Buytewech, 1617-20.

Στη Γηραιά Hπειρο ο καπνός πρωτοκαλλιεργήθηκε στην Πορτογαλία γύρω στα 1512. Στα 1531 οι Ευρωπαίοι αρχίζουν να καλλιεργούν στον Aγιο Δομήνικο και στη Βραζιλία καπνό για εμπορική εκμετάλλευση, ενώ το 1560 ο Γάλλος πρέσβης στην Πορτογαλία Jean Nicot de Villemain θα γράψει για τις ιαματικές ιδιότητες του καπνού, θα προπαγανδίσει τη χρήση της «νικοτιανής» στη γαλλική Aυλή και θα απαλλάξει την Αικατερίνη των Μεδίκων από τις βασανιστικές ημικρανίες της.


Στην Ιταλία ο καπνός εισήχθη πιθανώς πρώτα στο Βατικανό, από τον παπικό Nούντσιο της Λισσαβώνας, και εν συνεχεία θα ταξιδέψει σε όλη την Kεντρική Ευρώπη, υποβοηθούμενος από τις κινήσεις των στρατευμάτων κατά τη διάρκεια του Tριακονταετούς Πολέμου (1618-1648). Το σύγγραμμα του Μοnardes, που εκδόθηκε στη Σεβίλλη το 1571 και μεταφράστηκε στα αγγλικά έξι χρόνια αργότερα, προτείνει τη θεραπευτική χρήση του καπνού για 36 νοσήματα, μεταξύ των οποίων οι κεφαλαλγίες, οι αμοιβαδώσεις, οι αιμορραγίες, η λύσσα, οι αρθρίτιδες και ο καρκίνος.


Ο Sir Francis Drake και οι νέοι άποικοι της Αμερικής θα εισάγουν στη Βρετανία τη χρήση της πίπας, ενώ ο Sir Walter Raleigh θα πείσει ακόμα και τη βασίλισσα Ελισάβετ να δοκιμάσει.
Μέχρι τα πρώτα χρόνια του 17ου αιώνα το κάπνισμα της πίπας γίνεται μια εξαιρετικά διαδεδομένη συνήθεια, τόσο που οι Βρετανοί ιατροί θορυβούνται και με επιστολή τους το 1603 ζητούν από τον Ιάκωβο Α΄ να απαγορεύσει τη χρήση του καπνού χωρίς ιατρική συνταγή. Εκείνος, φανατικός αντικαπνιστής, θα γίνει ο πρώτος μονάρχης που θα επιβάλει υψηλή φορολογία στα προϊόντα καπνού, που καταφθάνουν σε ολοένα αυξανόμενες ποσότητες από την αποικία της Βασιλίσσης Παρθένου, τη θρυλική Βιρτζίνια. Το παράδειγμα του Iακώβου θα μιμηθούν σύντομα όλοι οι μεγάλοι Ευρωπαίοι μονάρχες, μεταξύ των οποίων ο Λουδοβίκος 14ος με τον καρδινάλιο Ρισελιέ.


Στην Οθωμανική αυτοκρατορία ο καπνός πιθανόν εισήχθη μέσω των Πορτογάλων εμπόρων και βρήκε τέτοια γρήγορη απήχηση, τόσο στην κατανάλωση όσο και στην καλλιέργειά του, ώστε μεταγενέστεροι συγγραφείς να θεωρούν ως χώρα προέλευσης της νικοτιανής όχι την Αμερική αλλά την Ανατολή.


Pακοσυλλέκτες και αριστοκρατία


Ήδη από το 1614 η Σεβίλλη θα γίνει παγκόσμιο κέντρο επεξεργασίας και εμπορίας καπνού, αναπτύσσοντας τη βιομηχανία παρασκευής πούρων. Τα τσιγάρα θα εφεύρουν λίγο αργότερα οι ρακοσυλλέκτες, που, αναμιγνύοντας υπολείμματα καπνού πούρων και τυλίγοντάς τα σε λεπτό χαρτί, είχαν ένα φτηνό υποκατάστατο. Όταν ο Ισπανός μονάρχης Φίλιππος B΄ επιστρέφει από την εξορία του στη Γαλλία το 1660, φέρνει μαζί του και τη γαλλική συνήθεια της εισπνοής ψιλοκομμένου ταμπάκου από τη μύτη, καθιστώντας την εξεζητημένη συνήθεια της ισπανικής αριστοκρατίας. Θα περάσουν περίπου 100 χρόνια πριν γίνει η πρώτη ιατρική παρατήρηση για τη σχέση της συνήθειας αυτής με τη δημιουργία καρκίνου του ρινοφάρυγγα.
Mόσχα, 1994.

Mετασοβιετικός στρατιώτης καπνίζει περνώντας μπροστά από γιγαντοαφίσα που διαφημίζει γνωστή αμερικανική μάρκα τσιγάρων σε κεντρικό δρόμο της ρωσικής πρωτεύουσας.

Στην Αγγλία η επιρροή των αποίκων της Βιρτζίνια, και ιδιαίτερα του John Rolfe και της γυναίκας του, της περίφημης Ινδιάνας «πριγκίπισσας» Ποκαχόντας, είναι τεράστια. Το ζεύγος επισκέπτεται τη βρετανική Αυλή στα 1616 και εξασφαλίζει σημαντικές επενδύσεις για τις υπεράκτιες φυτείες καπνού της Βιρτζίνια. Ο γάμος αυτός προστάτευε, άλλωστε, τις φυτείες από πιθανές επιθέσεις των ιθαγενών. Το πρόσωπο της Ποκαχόντας θα διαφημίσει τα πρώτα χαρμάνια καπνού της Βιρτζίνια, και το κάπνισμα πούρων ή πίπας, καθώς και η ρινική εισπνοή ταμπάκου, θα γενικευθούν. Η αυξανόμενη δημοτικότητα του καπνού και η ραγδαία επέκταση των καλλιεργειών θα οδηγήσουν σε δραματική αύξηση της εισροής μαύρων σκλάβων της Δυτικής Αφρικής και σε εκτόπιση των ιθαγενών Ινδιάνων.




Η Γλασκώβη γίνεται στα μέσα του 18ου αιώνα το μεγαλύτερο κέντρο διακομιστικού εμπορίου του καπνού και ένα από τα σημαντικότερα λιμάνια απ’ όπου περνά (και φορολογείται) όλη ανεξαιρέτως η παραγωγή καπνού της Αμερικής, κάτι που απετέλεσε μια από τις αφορμές του πολέμου της Αμερικανικής Ανεξαρτησίας. Άλλωστε το πρώτο δάνειο προς τους επαναστατημένους αποίκους συνήφθη με τη Γαλλία και πληρώθηκε σε καπνό.




«Tι άλλο μπορεί να επιθυμήσει κανείς;»



Στα χρόνια του Κριμαϊκού πολέμου (1853-1856), η χρήση του «σιγαρέτου», υποβοηθούμενη και από την εφεύρεση των σπίρτων, θα γενικευθεί και γρήγορα θα διαδοθεί σε όλη την Ευρώπη, από την Τουρκία ως τη Βρετανία. Την ίδια εποχή τα πούρα γίνονται μόδα και η Κούβα γίνεται ο προνομιακός τόπος παρασκευής τους.



Τα ξενοδοχεία, τα εστιατόρια και τα τρένα αποκτούν πολυτελείς χώρους ειδικά διαμορφωμένους για τους καπνιστές, ενώ οι γυναίκες για πρώτη φορά αρχίζουν δειλά να φλερτάρουν με αυτήν την «ανδρική» συνήθεια. Η Γεωργία Σάνδη, την εποχή της συμβίωσής της με τον Σοπέν, γύρω στα 1850, διασκέδαζε να σοκάρει τους καλεσμένους της απολαμβάνοντας ένα πούρο μετά το πρόγευμά της – προάγγελος της εποχής που η γυναικεία χειραφέτηση, ανάμεσα στους δύο παγκόσμιους πολέμους, θα περάσει μέσα και από την υιοθέτηση του τσιγάρου.



Aμέσως μετά τον A΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, τα δωρεάν τσιγάρα στους στρατιώτες και η συνακόλουθη αυξημένη ζήτηση καπνού, μαζί με τις αυξήσεις στους καπνικούς φόρους, οδήγησαν στα ύψη τις τιμές των προϊόντων καπνού. Oταν ξέσπασε ο B΄ Παγκόσμιος Πόλεμος, οι καπνοβιομηχανίες ακολούθησαν την ίδια τακτική, διαφημίζοντας και μοιράζοντας δωρεάν τσιγάρα στους στρατευμένους σε ακόμα μεγαλύτερες ποσότητες. Το τσιγάρο είχε πια κατοχυρωθεί σαν αυτονόητη και αναγκαία συνθήκη του στρατιώτη.



Η ανθρωπολογία της επιθυμίας ίσως κάποτε μελετήσει το πόσο εύκολα και με πόση ταχύτητα η χρήση του καπνού γενικεύθηκε, χωρίς εξαίρεση, σε όλη την υφήλιο. Η επίγνωση των καταστροφικών συνεπειών του στην υγεία και η άμεση συσχέτισή του με την καρκινογένεση, την ανεπάρκεια των στεφανιαίων και τις αγγειακές παθήσεις δεν μπόρεσαν να ανακόψουν τη χρήση του. Οι απαγορεύσεις, η διαπόμπευση, οι τιμωρίες, ακόμα και τα βασανιστήρια, αποδείχθηκαν αναποτελεσματικά.



Φαίνεται πως η επίδραση του καπνίσματος, που περιγράφεται άλλοτε διεγερτική και άλλοτε ηρεμιστική, παραδόξως εξαρτάται από ό,τι ο καθένας προσδοκά από αυτό – ή, όπως θα έλεγε ο Oσκαρ Ουάιλντ: «Το τσιγάρο είναι ο τέλειος τύπος της τέλειας απόλαυσης. Είναι εξαίσιο και σε αφήνει ανικανοποίητο. Τι άλλο μπορεί να επιθυμήσει κανείς;».
Next Page »

Create a free website or blog at WordPress.com.